Herstel na ziekte of operatie – Revalidatie, postoperatief herstel en long COVID

Een zware operatie ondergaan of ernstig ziek geweest – daarna begint vaak een lang traject van herstel. Wat als hyperbare zuurstoftherapie dat proces soepeler en sneller kan laten verlopen? In deze blog richten we ons op HBOT als versneller van revalidatie na ziekte of medische ingrepen. We bespreken hoe patiënten baat kunnen hebben bij extra zuurstof in de postoperatieve fase, bij chronische restklachten na ziekte (zoals long COVID), en zelfs bij hardnekkige vermoeidheid of hersenmist. Van cellen die sneller helen tot meer energie voor uw dagelijks functioneren – HBOT belooft veel voor het hersteltraject.

Postoperatief herstel: sneller en met minder complicaties

Na een operatie verkeert het lichaam in een toestand van genezing: wonden moeten sluiten, weefsel moet herstellen, en soms is er aanzienlijke zwelling of blauwe plekken. HBOT kan dit herstelproces optimaliseren. Weefsels rondom het operatiegebied zijn vaak gezwollen en tijdelijk minder goed doorbloed (denk aan een grote incisie of uitgestrekt wondbed). Door de patiënt kort na de operatie hyperbare zuurstof te geven, dringt zuurstof ondanks de zwelling toch diep door in het weefsel, wat de genezing bevordert.

Een narrative review (2023) verzamelde bewijs voor het gebruik van HBOT bij postoperatieve wondinfecties en moeilijke genezing. Conclusie: HBOT resulteert vaak in snellere wondgenezing en hergroei van huid (epithelialisatie) bij diverse wonden, en kan helpen bij de behandeling van chirurgische infecties. Bijvoorbeeld na bepaalde hartoperaties of cosmetische ingrepen waar infectie in de wond optreedt, werd met HBOT een duidelijk beter herstel gezien. Patiënten hadden minder vaak her-operaties nodig om wonden te spoelen, en de wonden sloten sneller. Bovendien meldde de review dat HBOT over het algemeen veilig was in deze context en goed verdragen werd door postoperatieve patiënten.

In praktische termen kan dit betekenen: een patiënt die een knieprothese-operatie heeft ondergaan en bij wie de wondranden slecht doorbloed zijn, kan baat hebben bij enkele HBOT-sessies om de doorbloeding te stimuleren en infectie te voorkomen. Of neem iemand die geopereerd is aan een gecompliceerde botbreuk (met platen en schroeven): HBOT kan de botgenezing versnellen door osteoblasten (botvormende cellen) extra zuurstof en groeifactoren te geven, en tegelijk het infectierisico in het geopereerde gebied te verlagen.

Een ander veld is revalidatie na beroerte of hersenletsel (zoals in Blog 4 deels besproken). Hoewel dit niet “operatief” is, valt het wel onder herstel na een medische gebeurtenis. Revalidatieartsen onderzoeken HBOT als adjuvante therapie om patiënten sneller functies te laten terugwinnen. Bijvoorbeeld, iemands loopvermogen of spraak die is aangetast door een beroerte: met intensieve revalidatie én HBOT zijn er gevallen gedocumenteerd van meer vooruitgang dan met revalidatie alleen. Dit komt doordat HBOT neuroplasticiteit bevordert en het “neurorevalidatie”-milieu verbetert (het brein is ontvankelijker voor therapie).

Kort gezegd, HBOT kan gezien worden als een versneller van herstelprocessen – een soort vermenigvuldiger van de eigen genezing. Het verkleint ook de kans op complicaties zoals infecties of slecht helende wonden, wat van grote waarde is in de postoperatieve zorg.

Herstel na ziekte en long COVID

Niet alleen operaties, maar ook ernstige ziekten kunnen een langdurig herstel kennen. Denk aan COVID-19, pneumonia (longontsteking), sepsis of zelfs langdurige griep die iemand ondermijnt. Veel mensen ervaren na zo’n ziekteperiode blijvende vermoeidheid, kortademigheid of “brain fog”. Hier komt HBOT in beeld als herstelbevorderaar op systemisch niveau.

Long COVID, oftewel Post-COVID Syndrome, is een duidelijk voorbeeld. Duizenden mensen houden weken tot maanden na hun COVID-infectie klachten zoals concentratieproblemen, snelle vermoeidheid, kortademigheid bij inspanning en algemene malaise. Traditionele revalidatie (fysiotherapie, ergotherapie) helpt, maar de vooruitgang is soms traag. Een vooruitstrevende studie toonde echter aan dat HBOT bij long COVID-patiënten een significante verbetering gaf in zowel cognitieve functies als fysieke energieniveaus. In deze RCT kregen post-COVID patiënten 40 HBOT-sessies over twee maanden. Vergeleken met de controlegroep hadden zij na afloop betere aandacht en geheugen (cognitieve tests) én scoorden hoger op de zgn. “energy domain” van kwaliteit-van-leven schalen. Tevens namen hun slaapstoornissen en pijnklachten af. De veronderstelling is dat COVID voor microvasculaire schade en chronische ontsteking in het brein en lichaam zorgt, en dat HBOT door verbeterde doorbloeding en zuurstoftoevoer deze schade helpt herstellen of compenseren.

Ook bij patiënten die langdurig IC-zorg hebben gehad (bijv. na sepsis of multi-orgaanfalen) ziet men vaak een langdurig hersteltraject met spierzwakte en cognitieve problemen (PICS: Post-Intensive Care Syndrome). Er zijn casusbeschrijvingen waarbij HBOT als onderdeel van de revalidatie is ingezet en de patiënten sneller spierkracht opbouwden en mentaal helderder werden dan verwacht. Dit is nog gebied van onderzoek, maar gezien de overlap met long COVID (beide hebben componenten van diffuse weefselschade en chronische inflammatie) is het mechanisme mogelijk vergelijkbaar.

Een meer alledaags scenario: herstel na een zware griep of mononucleosis (ziekte van Pfeiffer). Sommige mensen blijven zich weken moe voelen en niet op hun oude energieniveau. Hoewel hier weinig formeel onderzoek naar is, melden wellness-klinieken anekdotisch dat cliënten met post-viraal syndroom zich na een reeks HBOT-sessies aanzienlijk beter voelen – meer energie, minder “mistig” hoofd. Dit zou te maken kunnen hebben met een combinatie van verbeterde slaapkwaliteit, wegnemen van restontstekingen en wellicht een psychologisch effect van de behandeling (ontspanning en me-time in de kamer).

Chronische vermoeidheid en pijnsyndromen

Mensen met chronisch vermoeidheidssyndroom (ME/CVS) of fibromyalgie zoeken vaak naar verlichting van hun blijvende klachten. Hoewel de oorzaken complex zijn, spelen immuunfactoren, zuurstofbenutting en neurologische componenten een rol. Een kleine Israëlische studie liet zien dat HBOT bij fibromyalgiepatiënten niet alleen pijnscores verbeterde maar zelfs veranderingen op SPECT-scans van de hersenen gaf, alsof de hersenactiviteit normaliseerde in pijnregulerende gebieden. Dit is baanbrekend, al is verdere bevestiging nodig. Bij CVS (chronische vermoeidheid) is enig bewijs dat HBOT de vermoeidheid vermindert en concentratie verbetert, al zijn resultaten gemengd en moet dit nog in grotere trials onderzocht worden.

Het algemene idee is dat HBOT wellicht diepe tekorten aanvult die bij chronische syndromen een rol spelen – of dat nu microscopisch kleine weefselschade, chronische ontsteking of zuurstofutilisatieproblemen zijn. Het is geen tovermiddel, maar voor sommige cliënten betekent het een levenskwaliteit-verbetering waar andere interventies faalden.

Conclusie

Herstellen van een ingrijpende gebeurtenis – of dat nu een operatie, infectie of chronische aandoening is – kost tijd. Hyperbare zuurstoftherapie kan die hersteltijd verkorten en de uitkomsten verbeteren. Sneller dichtgaande wonden, minder infecties, meer energie en helderder denken zijn enkele van de gemelde voordelen wanneer HBOT wordt toegevoegd aan reguliere revalidatie.

Voor patiënten die zich in zo’n herstelproces bevinden, biedt Nest BnB een unieke combinatie: medische kennis geïntegreerd in een wellness-omgeving. We werken indien nodig samen met uw behandelend arts of fysiotherapeut, en stemmen een HBOT-plan af op uw revalidatie. Zo kunt u in alle comfort werken aan uw herstel, met het vooruitzicht om sneller terug te keren naar uw volle gezondheid en activiteiten. Want uiteindelijk is ons doel: u helpen uw normale leven weer sneller op te pakken, met nieuwe vitaliteit.

Referenties

1. Zhou D et al. HBOT in the Treatment of Surgical Site Infections: A Narrative Review. Medicina. 2023;59:762. (PMCID: PMC10145168) – Vat bewijs samen dat HBOT leidt tot sneller wondherstel en minder infectieproblemen na diverse operaties (cardiochirurgie, orthopedie, etc.), en benadrukt de veiligheid ervan postoperatief.
2. Zilberman-Itskovich S et al. Hyperbaric oxygen therapy improves neurocognitive functions and symptoms of post-COVID condition. Sci Rep. 2022;12:11252. (PMCID: PMC9276805) – Toont aan dat HBOT bij langdurige COVID-klachten zowel de cognitieve capaciteit als het energieniveau significant verhoogt ten opzichte van een controlegroep, wat wijst op versneld herstel van post-virale restverschijnselen.
3. Efrati S et al. Hyperbaric oxygen therapy can diminish fibromyalgia syndrome – prospective trial. PLoS One. 2015;10(5):e0127012. (PMCID: PMC4444175) – Kleine studie die laat zien dat 2 maanden HBOT fibromyalgie-patiënten significant minder pijn en vermoeidheid gaf; SPECT-hersenbeeldvorming suggereerde verbeterde abnormale activiteit in pijnverwerkingsgebieden.
4. Hadanny A et al. HBOT impact on post-stroke patients in late chronic stage: a randomized trial. Restor Neurol Neurosci. 2020;38(3):207-216. – Betoogt dat zelfs laat in het herstel (jaren na beroerte) HBOT nog kan functies kan verbeteren (zie ook referenties in Blog 4), relevant voor revalidatiegeneeskunde.
5. Weaver LK. Hyperbaric oxygen therapy for post-concussion syndrome. J Neurotrauma. 2021;38(8):1057-1060. – Bespreekt het potentieel van HBOT in het licht van persisterende symptomen na hersenschudding en pleit voor verdere integratie in revalidatieprogramma’s wanneer standaardtherapie tekortschiet.